Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi Qaraqalpaq gumanitar ilimler ilim-izertlew institutı qoljazba fondı menen Fundamental kitapxana unikal obyekti haqqında maǵlıwmat

 
Bólim ataması: Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi Qaraqalpaq gumanitar ilimler ilim izertlew institutı qoljazba fondı menen Fundamental kitapxana unikal obyekti.
 
Fundamental kitapxana bas  kitapxanashisi: Aytımova Ulmeken Aymuratovna.
 
Kitapxana haqqında qısqasha maǵlıwmat. Kitapxana tariyxı: Kitapxanaǵa 1931-jılı Qaraqalpaq kompleksli ilim izertlew institutınıń shólkemlesiwine baylanıslı tiykar salındı.1937-jılı institut bólimleri xalıq komissariatlarına bólistirilip jiberiliwine baylanıslı jabıladı.1938-jılı Qaraqalpaqstan ASSR Xalıq bilimlendiriw Komissariatı qasında Til hám ádebiyat ilim izertlew sektorı ashıldı, onıń tiykarında bir jıldan soń 1939-jılı Qaraqalpaqstan ASSR Xalıq Komissarlar Keńesiniń qasınan jańadan Til hám ádebiyat ilim-izertlew institutı hám kitapxana shólkemlestirildi. Institut hám kitapxana 1941-jıldıń aqırında ekinshi jer júzilik urıstıń qıyınshılıǵına baylanıslı jabıladı. 1943-jılı Qaraqalpaqstan Xalıq Komissarlar Keńesiniń qasınan Qaraqalpaq til hám ádebiyat ilim-izertlew institutı jańadan ashıladı. 1946-jıldan baslap ilimiy kitapxana óz jumısın qaytadan baslaydı. 1931–1998-jıllar aralıǵında L.I.Anisa, K.Qalilaev, B.Ibragimova, S.Chepkunova hám Q.Asanovalar kitapxana baslıǵı lawazımlarında islep kelgen. 1992-jıl ÓzRIA Qaraqalpaqstan filialı bólim sıpatında qayta shólkemlestiriliwine baylanıslı ilimiy kitapxanaǵa ÓzRIA Qaraqalpaqstan bólimi Fundamental kitapxanası statusı berildi.
 
2005-jıl yanvar ayınan baslap Fundamental kitapxananıń qoljazba fondı Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti janındaǵı “Ilim xám texnologiyalar oray”ında “Unikal’ obyektler” qatarına kiritildi.
 
Fundamental kitapxana 129500 nusqa kitap fondına iye. 1992-jıldan baslap “Qaraqalpaqstan”, 2011-jıldan baslap “Bilim”, “Ilim” baspaxanalarında shıqqan kitaplardıń hám Qaraqalpaqstan Respublikası qala hám rayonlarında shıǵatuǵın jergilikli gazeta-jurnallardıń májbúriy nusqaların ala basladı. 2023-jıldan baslap májbúriy nusqalardıń keliwi toqtatıldı, sebebi májbúriy nusqalar alatuǵın reestr diziminen kitapxana alıp taslandı.
 
Qoljazbalar fondı: Kitapxanamızdıń maqtanıshı – onıń qoljazba hám eski tasbaspa kitaplar bólimi. Onda arab, parsı, túrkiy tillerdegi hám latın shriftindegi  qoljazbalar saqlanbaqda. Olar shıǵıs ádebiyatı klassikleriniń shıǵarmaları, grammatika, matematika, filosofiya, medicina boyınsha traktatlar, logika, yuridika, pedagogika, muzıka, geografiya, magiya, etika, ádebiyat, til, tariyxıy hám diniy mazmundaǵı qoljazbalardan ibarat. Fondtıń ekinshi bólimi dala jazıwları hám qaraqalpaq xalqınıń ruwxıy baylıǵı bolǵan milliy dástanlardıń qoljazba nusqalarınıń jıynaǵı, ekspediciya materialları hám siyrek ushırasatuǵın baspalardan ibarat.
 
Jeke kollekcionerler fondı: Qaraqalpaqstan alımlarınıń úlkemizge baylanıslı ilimiy kollekciyaları bolıp, olar óz úy kitapxanaların kitapqumarǵa sawǵa etiwdi dástúrge aylandırǵan. Kitapxanada kórnekli alımlardıń úy kitapxanalarınan qabıl etilgen málimleme resurslar negizinde “jeke kollekcionerler fondı”, ”akademik fondlar” shólkemlestirilgen. Házirgi waqıtta kitapxanada ilimiy jumıslar alıp barıwda úlken áhmiyetke iye usınday 21 kollekcionerdiń kitap fondı ilimpazlarǵa xızmet etpekte.
 
Kitapxananıń tiykarǵı baǵdarı: Kitap fondın qáliplestirip hám saqlawdı támiyinleydi, kitap fondın jańa ádebiyatlar hám gazeta-jurnallar menen tolıqtıradı, ilimiy ádebiyatlar kitap almasıwın shólkemlestiredi, elektron resurslar fondın hám elektron katalogtı qáliplestiredi, jáhán elektron resursları maǵlıwmatlar bazasınan ilimpazlar hám doktorantlardıń paydalanıwı ushın múmkinshilikler jaratıp beriw hám málimleme bibliografiya xızmetin kórsetiw, respublikanıń “jámleme (сводный) elektron katalog”ın qáliplestiriwge qatnasıw, xalıqaralıq hám respublika kólemindegi ánjumanlarǵa bayanatlar menen qatnasıw, baspasózde tarawǵa baylanıslı maqalalar tayarlaw, ÓzRIA sistemasındaǵı ilimiy kitapxanalar, mákemeler hám muzeyler menen birgelikte jumıs alıp barıw, metodikalıq járdem alıw, katalog hám kartotekalardı tolıqtırıw, kitapxananı kitapxanashılıq bilimge iye tájiriybeli qánigeler menen támiyinlew, ”Qaraqalpaqstan ilimi: tariyxı hám rawajı” temasında elektron maǵlıwmatlar bazasın jaratıw.
 
Kitapxanada ámelge asırılıp atırǵan jumıslar: Kitap oqıwshılarǵa dástúriy hám onlayn xızmet kórsetip kelmektemiz, olardıń buyırtpaları kitap fondında joq bolsa basqa kitapxanalardan alıp berilmekte. Kitapxana rejesindegi mádeniy ilajlar ótkerilmekte hám kúnniń aktual temalarına, belgili sánelerge hám yubileylerge tematikalıq kitap kórgizbeleri shólkemlestirildi. Lokal tarmaqta “KARMAT” dástúrinde “elektron katalog”qa 86924 atamada 108941 nusqa bibliografiyalıq jazıwlar kiritildi. ÓzRIA sistemasındaǵı “korporativ” tarmaqqa 12552 nusqa bibliografiyalıq jazıwlar eksport etildi. Jazıwshılar hám ilimpazlardıń yubileyleri múnásibetine baylanıslı olardıń ilimiy miynetleri dizimleriniń elektron versiyaları tayarlanbaqta. Kitapxanadaǵı dissertaciyalar, avtoreferatlar, siyrek ushırasatuǵın baspalar, qoljazbalar, májbúriy nusqalar, ilimiy kitaplar hám maqalalar, bólimde xızmet etken akademikler, ilim doktorları hám kandidatlarınıń ilimiy miynetleriniń elektron formatı jaratıldı. ÓzR IA QBniń “Xabarshı” jurnalı (1960-2026) hám “Ámiwdárya”jurnalı (1958-2026) jıllardaǵı sanları elektron kóriniske ótkerildi. Jaratılǵan tolıq tekstli elektron resurslar “KARMAT” dástúriniń bibliografiyalıq jazıwına baylanıstırıladı.
 
Ámelge asırılıp atırǵan proektlerge qatnasıw: 2013-jıldan baslap “ÓzRIA qaraslı Fundamental kitapxana hám ilim izertlew institutları kitapxanalarınıń virtual korporativ sisteması” temasındaǵı proekt boyınsha ÓzR IA Fundamental kitapxanası jumıs basladı. ÓzRIA qaraslı ilim izertlew institutlarınıń kitapxanaları, Mamun Akademiyası hám ÓzRIA Qaraqalpaqstan bólimi Fundamental kitapxanası joybar orınlawshıları sıpatında qatnasıp atır. Joybarda tómendegi wazıypalardı ámelge asırıw belgilep alındı: bibliografiyalıq málimlemeler, tolıq tekstli málimlemeler ushın xalıqaralıq standartlar talabı tiykarında maǵlıwmatlar bazası (tekstli, video, audio) strukturasın islep shıǵıw; ÓzRIA kitapxanaların kerekli texnika hám dástúrler menen támiyinlew; kitapxanashılarǵa elektron katalog jaratıw; elektron kitapxana, kitap oqıwshılarǵa zamanagóy málimleme xızmeti, virtual korporativ tarmaqta islew boyınsha arnawlı trening kursların ótkiziw; elektron katalog hám tolıq tekstli ilimiy-oqıw maǵlıwmatlar bazasın (dissertaciyalar, avtoreferatlar, monografiyalar, ilimiy maqalalardı óz ishine aladı) qáliplestiriw hám olardı “jıynaq elektron katalog”qa jalǵastırıw; “jıynaq elektron katalog”qa hám ilimiy-oqıw málimleme maǵlıwmatlar bazasına onlayn múrajatlardı usınıw, virtual korporativ sistema arqalı kitapxanalardan maǵlıwmatlardı tez alıwdı támiyinlew; ÓzRIA sistemasındaǵı kitapxanalar xızmetkerlerine elektron maǵlıwmatlar bazasın jaratıw, paydalanıw; nátiyjeli maǵlıwmat alıw ushın hám kitap oqıwshılarǵa joqarı dárejede xızmet kórsetiw ushın ÓzRIA kitapxanalarınıń rawajlanǵan virtual korporativ sistemasın Ózbekstan Milliy kitapxanasınıń elektron kitapxanasına jalǵaw.
 
Jaslar isleri agentliginiń “Jaslar ushın 1000 kitap” joybarı ushın bólimde islewshi ilimpazlardıń ilimiy miynetleri skanerlenip elektron versiyaları  tayarlandı.