• Сайтқа кириў

Botanika baǵı

Ózbekstan Respublikası Ilimler akademiyası Qaraqalpaqstan bóliminiń Botanika baǵı 1959-jılı Nókis qalasında shólkemlestirilgen.

 

Botanika baǵınıń tiykarǵı wazıypaları tómendegilerden ibarat: Qaraqalpaqstan florasın hár qıylı geografiyalıq zonalar hám rayonlardan keltirilgen terek, miyweli hám shóp ósimlikleriniń jańa túrleri menen bayıtıw, úlke ósimlikleriniń siyrek ushırasatuǵın hám joǵalıp baratırǵan túrleriniń genofondın úyreniw hám saqlaw, ósimliklerdi jetistiriwdiń aqılǵa uǵras usılların islep shıǵıw, introducentler arasınan xalıq xojalıǵında qollanıw ushın eń bahalı hám perspektivalı túrlerdi tańlap alıw, sonday-aq, botanika hám tábiyattı qorǵaw tarawında oqıw-pedagogikalıq hám ilimiy-aǵartıwshılıq jumısların alıp barıw.

Bul jerde, birinshi gezekte, Aralboyı regionınıń ósimliklerdiń hár túrliligin úyreniw hám saqlaw baǵdarında kóplegen ilimiy-izertlew jumısları alıp barıldı, jergilikli introdukciyalanǵan ósimliklerdiń úlken tuqımlıq kolleksiyası jaratıldı.

1991-jılı Botanika baǵına Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi Prezidiumı janındaǵı ilimiy bólim statusı berildi. Tiykarǵı laboratoriya imaratı qurılıp, hár qıylı dekorativ ósimlikler jetistiriletuǵın ıssıxana paydalanıwǵa tapsırıldı.

Olardıń ekologiyası, biologiyasın stacionar sharayatta úyreniw, xalıq xojalıǵı ushın paydalı túr hám formaların anıqlaw, jabayı halda ósiwshi ósimliklerdi mádeniyatqa engiziwdiń ilimiy tiykarların islep shıǵıw.

Instituttıń Botanika baǵınıń xızmetkerleri tárepinen Aralboyınıń qublasında jasıl qurılıs ushın terek hám shóp ósimliklerin tuqım hám vegetaciya jolı menen jetistiriw texnologiyası, egiw hám egiw múddetleri islep shıǵıldı. Qaraqalpaqstan aymaǵında terek ósimlikleri introdukciyasınıń 3 dendrologiyalıq rayonı ajıratılǵan: Ústirt, Qızılqum hám Tómengi Ámiwdárya agroklimatlıq hám geobotanikalıq rayonlarǵa sáykes keledi.

Hár bir usınday rayon óziniń aborigen terek ósimlikleri menen táriyiplenetuǵınlıǵı, bul tek ǵana rayonnıń topıraq-ıqlım sharayatınıń kórsetkishi emes, al onıń introdukciyalıq imkaniyatlarınıń kórsetkishi bolatuǵınlıǵı anıqlandı.

Botanika baǵı 19 sırt el hám Ǵárezsiz Mámleketlerdiń 50 botanika baǵı menen sistemalı baylanıslardı ámelge asırmaqta, olar menen tuqım hám nál almaspaqta. Botanika baǵı Qaraqalpaqstanda búgingi kúnniń áhmietli bolǵan “Ósimliklerdi introdukciyalaw hám klimatlastırıw” mashqalası islep shıǵılıp atırǵan birden-bir ilimiy mákeme bolıp esaplanadı.

Botanika baǵında mámleketlik fundamental izertlewler baǵdarlaması sheńberinde “Aralboyınıń qublasındaǵı shorlanǵan topıraqlarda terek ósimliklerin introdukciyalaw hám olardıń ekologiyalıq-biologiyalıq ózgesheliklerin úyreniw” atamasında ilimiy-izertlew jumısları alıp barılmaqta.