|
|
|
| Ózbekstan Respublikası Ilimler Akademiyası Qaraqalpaqstan bólimi kitapxanası |
|
Kitapxana 1931-jılı avtonomiyalı respublikadaǵı ilimiy oray Qaraqalpaq Kompleksli ilim izertlew institutınıń shólkemlesiwine baylanıslı tiykar salındı.
1937-jılı institut bólimleriniń hár qıylı komissariatlarǵa bólistirilip jiberiliwine baylanıslı jabıladı. 1938-jılı Qaraqalpaqstan ASSRı Xalıq bilimlendiriw komiteti qasında (Narkomprosında) Til xám ádebiyat ilim -izertlew sektorı dúzildi, onıń tiykarında bir jıldan soń 1939 -jılı Qaraqalpaqstan ASSR Xalıq Komissarlar Keńesiniń qasında jańadan Til xám ádebiyat ilim-izertlew institutı sonday-aq kitapxana dúziledi. Institut hám kitapxana 1941-jılı Ullı Watandarlıq urıstıń baslanıwı menen jáne jabıladı hám 1943-jılı Qaraqalpaqstan ASSR Xalıq shólkemi keńesi janında Til ádebiyat ilim izertlew institutı jańadan ashıladı.1946-jıldan baslap ilimiy kitapxana óz jumısın kaytadan baslaydı.
1992-jıl ilimiy kitapxanaǵa ÓzR IA Qaraqalpaqstan bólimi Fundamental kitapxanası statusı berildi. 2005-jıl yanvar ayınan baslap Fundamental kitapxananıń qoljazba fondı Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti janındaǵı “Ilim xám texnologiyalar oray”ında qoljazba fondı “Unikal obektler” qatarına kiritildi.
Fundamental kitapxana 128336 nusqa kitap fondına yie. 1992-jıldan baslap “Qaraqalpaqsan”, 2011-jıldan baslap “Bilim”, “Ilim” baspaxanalarında shıqqan kitaplardıń, Qaraqalpaqstan Respublikası qala hám rayonlarında shıǵatuǵın jergilikli gazeta-jurnallardıń májbúriy nusqaların ala basladı.2023-jıldan baslap májbúriy nusqalardıń keliwi toktatıldı. Sebebi májbúriy nusqalar alatuǵın reestr diziminen 2023 -jılı kitapxana alıp taslandı.
Qoljazbalar fondı: Kitapxanamızdıń maqtanashı-onıń qoljazba xám eski tasbaspa kitaplar bólimi. Onda arab, parsı,túrkiy tillerdegi hám latın álipbesindegi qoljazbalar saqlanbaqda. Olar shıǵıs ádebiyatı klassikleriniń shıǵarmaları,grammatika, matematika, filosofiya, medicina boyınsha traktatlar, logika, yuridika, pedagogika, muzıka, geografiya, magiya, etika, ádebiyat, til, tariyxıy xám diniy mazmundaǵı koljazbalardan ibarat.Fondtıń ІІ-bólimi dala jazıwları hám qaraqalpaq xalqınıń ruwxıy baylıǵı bolǵan milliy dástanlardıń qoljazba nusqalarınıń jıynaǵı, ekspediciya materialları hám siyrek ushırasatuǵın baspalardan ibarat.
Jeke kollekcionerler fondı: Qaraqalpaqstan alımlarınıń úlkemizge baylanıslı ilimiy kollekciyaları bolıp, olar óz úy kitapxanaların kitapxanǵa sawǵa etiwdi áddet túsine aylantırǵan. Kitapxanada kórnekli alımlardıń úy kitapxanalarınan qabıl etilgen málimleme resurslar negizinde “jeke kollekcionerler fondı”, “akademik fondlar” shólkemlestirilgen. Házirgi waqıtta kitapxanada ilimiy jumıslar alıp barıwda úlken áhemiyetke iye usınday 21 kollekcionerdiń kitap fondı ilimpazlarǵa xızmet etpekte.Kitapxanaǵa jeke kollekciyaların sawǵa etken ilimpaz hám jazıwshılar S.P.Tolstov, T.A. Jdanko, S.Osmanov, Q.Aimbetov, H.Hamidov, L.Pavlovskaya, Q.Kamalov, A. Pirnazarov, N.Aimbetov, A.Alniyazov, M.Qarlıbaev, O.Ogay, A.Djumashev, A.Iskenderova, M.Dáwletyarov, S.Allambergenova, P.Xojametova, S.Bauatdinov, I.Ótewliev, jazıwshılar B.Ismaylov, A.Begimovlardıń úy arxivindegi kitap kollekciyaları kitapxana fondına qabıl etildi. Maqset Qaraqalpaqstan ilim-pániniń rawajlanıwına salmaqlı úles qosqan alımlardıń bir ómir jıynaǵan kitaplar hám qoljazbaların kóz qarashıǵınday asıraw,saqlaw,ilim jolına kirgen jaslarımızǵa bilim alıwına keńirek imkaniyat jaratıp beriw.
Kitapxananıń tiykarǵı baǵdarı: Kitapxana fondın qáliplestirip hám saqlawdı támiyinleydi, kitap fondın jańa ádebiyatlar hám gazeta-jurnallar menen tolıqtıradı, ilimiy ádebiyatlar kitap almasıwın shólkemlestiriredi, elektron resurslar fondın hám elektron katalogtı shólkemlestiredi, jáhán elektron resursları maǵlıwmatlar bazasınan ilimpazlar hám doktorantlardıń paydalanıwı ushın sharayatlar jaratıp beriw hám málimleme bibliografiya xızmetin kórsetiw, respublikanıń “Yiǵma elektron katalog”ın qáliplestiriwge qatnasıw, xalqaralıq hám respublika kólemindegi ánjumanlarǵa bayanatlar menen qatnasıw, baspa sózde tarawǵa baylanıslı maqalalar tayarlaw, ÓzR IA tizimindegi ilimiy kitapxanalar, mákemeler hám muzeyler menen birgelikte jumıs alıp barıw, metodik járdem alıw, katalog hám kartotekalardı tolıqtırıw, kitapxananı kitapxanashılıq bilimge yie tájriybeli qániygeler menen támiyinlew, “Qaraqalpaqstan páni:tariyxı hám rawajı” temasında elektron maǵlıwmatlar bazasın jaratıw.
Kitapxanada ámelge asırılıp atırǵan jumıslar:Kitap oqıwshılarǵa tradcion hám onlayn xızmet kórsetip kelmektemiz, olardıń buyırtpaları kitap fondında joq bolsa basqa kitapxanalardan alıp berilmekte.Kitapxana rejesindegi mádeniy ilajlar ótkerilmekte hám kúnniń aktual temalarına,belgili sánelerge hám yubileylerge tematikalıq kitap kórgizbeleri shólkemlestirildi.Lokal tarmaqta KARMAT” dástúrinde “elektron katalog”qa 85745 atamada 107645 nusqa bibliografiyalıq jazıwlar kiritildi. ÓzR IA sistemasındaǵı “korporativ” tarmaqqa 12552 nusqa bibliografik jazıwlar eksport etildi.2025- jıl aprel ayınan baslap lokal tarmaqdaǵı elektron katalogtı Respublika svodnıy katalogına yaǵnıy “catalog unicat uz” elektron katalogına baylanıstırıw rejelestirildi.
Kitapxanadaǵı dissertaciyalar,avtoreferatlar,siyrek ushırasatuǵın baspalar, qoljazbalar, májbúriy nusqalar, ilimiy kitaplar hám maqalalar, bólimde xızmet etken akademikler, ilim doktorları hám ilim kandidatlarınıń ilimiy miynetleriniń elektron formatı jaratıldı.
ÓzR IA QBniń “Xabarshı” jurnalı (1960-2024 jj) hám “Ámiwdárya”jurnalınıń (1958-2024) jıllardaǵı sanaları elektron kóriniske ótkerildi. Jaratılǵan tolıq tekstli elektron resurslar “KARMAT” dástúriniń bibliografik jazıwına (tavsifine) baylanıstırıladı.
Ámelge asırılıp atırǵan proektlerge qatnasıw:2013 jıldan baslap “ÓzR IA qaraslı Fundamental kitapxana hám ilim -izertlew institutları kitapxanalarınıń virtual korporativ tizimi” temasındaǵı proekt boyınsha Tashkentdegi Fundamental kitapxana jumıs basladı.
ÓzR IA qaraslı ilim izertlew institutlarınıń kitapxanaları, Mamun akademiyası hám ÓzR IA QB fundamental kitapxanası proekttiń orınlawshıları sıpatında qatnasıp atırmız. Proektde tómendegi wazıpalardı ámelge asırıw belgilep alındı: Bibliografik málimlemeler, tolıq tekstli málimlemeler ushın xalqara standartlar talabı tiykarına maǵlıwmatlar bazası (tekstli,video,audio) strukturasın islep shıǵıw;ÓzR IA kitapxanaların kerekli texnika hám dástúrler menen támiyinlew. Kitapxanashılarǵa elektron katalog jaratıw, elektron kitapxana, kitap oqıwshılarǵa zamanagóy málimleme xızmeti, virtual korporativ tarmaqda islew boyınsha arnawlı trening kursların ótkiziw; Elektron katalog hám tolıq tekstli ilimiy-tálimiy maǵlıwmatlar bazasın (dissertaciyalar, avtoreferatlar, monografiyalar,ilimiy maqalalardı óz ishine aladı) qáliplestiriw hám olardı “ svodnıy elektron katalog”qa jalǵastırıw; “Svodnıy elektron katalog”qa hám ilimiy-tálimiy málimleme maǵlıwmatlar bazasına onlayn murojatlardı usınıw,virtual korporativ tizim arqalı kitapxanalardan tezkor maǵlıwmatlardı alıwdı támiyinlew; IA sistemasındaǵı kitapxanalar xızmetkerlerine elektron maǵlıwmatlar bazasın jaratıw,paydalanıw; nátiyjeli maǵlıwmat alıw ushın hám kitap oqıwshılarǵa joqarı dárejede xızmet kórsetiw ushın Ózbekstan Respublikası IA kitapxanalarınıń rawajlanǵan virtual korporativ sistemasın Ózbekstan Milliy kitapxanasınıń elektron kitapxanasına jalǵaw.
“Jaslar ushın 1000 kitap” proekti ushın bólimde islewshi ilimpazlardıń ilimiy kitapların skanerlep tayarladıq.
|
|
|
|
|
|
